Bumerang - Yazarkafe
YOZGAT'IN GELENEKLERİ:HALAYLARI
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
rainbow7 53 Takipçi | 181 Takip
Kategorilerim

Güzellik&bakım

Diyet &Fitnes

Yemek Tarifleri

Evlilik Düğün ve BeBek

Sanat Resim &Çiçek Resimleri

Sağlık

Hobi

Doğa ve Çiçek Resimleri

Şifalı Bitkiler

Yaşam

Diğer İçeriklerim (598)
Tüm içeriklerim
Takipçilerim (53)
Bumerang - Yazarkafe
10 04 2011

YOZGAT'IN GELENEKLERİ:HALAYLARI

HALAYLARIMIZ
Yozgat- Sivas -Toka t ve Çorun ha*layları müzik ve figür bakımından bir*birine benzemekle beraber bu halaylar değişik isim ve oynanış şekilleriyle kar*şımıza çıkmaktadır. Yozgat halayları kadın ve erkek oyunları olmak üzere iki bölümde oynanır. Kadın oyunları tür*külü, davul zurna veya dede oynanır. Bağlamanın da kullanıldığı görülür. Ayak figürüne dayanan erkek oyunları davul-zurna ile oynanır.
KULLANILAN KIYAFETLER
Erkeklerde :
BAŞ:Eldeörme fes ve üzerine püsküllü poşu bağlanır. 
GÖVDE: Desenli veya desensiz, yakasız gömlek. Kol ağızları işlemeli. Düğmesiz. Üzerine cepken veya yelek giyilir. Cepten cebe köstek denilen zincir takılır. Yelek el dokuması koyu renkte olur. 
BELDE: Şal kuşak bağlanır. Bir köşesi yandan sarkıtılır. Bağ kısmı püs*küllüdür. 
BACAKTA: Siyah veya beyaz eide dokuma kumaştan yapma körüklü şal*var giyilir. Şalvarın yan tarafları ku*maşın rengine zıt bir renkle işlemelidir. Paça ağızlan hafif açıktır. Bel kısmı renkli iplerden örülü uçkurla bağlanır, uç kısmı püsküllüdür.
Kadınlarda:
BAŞ: Madeni paralar ve pullarla süslü fes giyilir. Üzerine İşlemeli yemeni veya pullu buruk örtülür. Kefiye ile üzerlerinden bağlanır.
GÖVDEYE: Entari veya üçetek gi*yilir. Üzerine salta giyilir. Bunların üze*rinde cekette olabilir. Ceketin kol ağızları, yakası ve kenarları kırmızı, sarı şeritlerle süslüdür. Göğüslerine çeşitli renkte boncuk ve altın paralar takılır. 
BELDE:Renkli ipten örülü, çeşitli boncuk ve paralarla süslenmiş üç dört santim geniş ucu püsküllü bir kuşak bağlanır.Bu kemer madenide olabilir.
BACAKTA:Bol biçimli bıçak ağızları lastikli ve üzerine dökürnlü şalvar giyilir.
AYAKTA:Yünden örme renkli ve desenli çorap giyilir. Üzerine çarık kundura ve patik giyilir.
Ev içinde gün*delik olarak da kullanılan patik; renkli yün ipten örülmüş olup, de*senlidir.
Oyuncuların Dikkat Edecekleri Hususlar
Eller küçük parmaklardan tutulur, yandan aşağıya sarkıtılır.
Kollar ve eller kenetlenir. Bir oyun*cunun sağ kolu, diğer oyuncunun sol koluyla geçirilerek kenetleme yapılır.
Kollar dirsekten kırık vaziyetle göğüs hizasında tutulur.
Kollar açık, eller baş hizasından yukarı kaldırılır ve serçe parmaklardan tutulur.
Ortadaki oyuncunun belinden sağ el, sağ taraftaki ikinci oyuncunun sol elini, sol el, sol taraftaki ikinci oyun*cunun sağ elini tutar.
Oyuncular yan yana sıralı ve dik bir vaziyette dururlar, iki bölümde oynanan oyunların birinci bölümü ağır, ikinci bö*lümü hoplatmalı oynanır.
Oyunun başını halaybaşı idare eder. Sağ elinde de işlemeli ipekten mendil bulunur. Oyuncuları çeşitli hay*kırmalarla coşkulu seslerle idare et*meğe çalışır. Halayın sonunda oy*nayana "Pöçik" denilir. Bununda sol elinde mendil bulunur. Halaybaşı ve pöçik zaman zaman diğer oyun*culardan ayrılarak, serbestçe oynarlar. Oyunlarda bazen sevda ve laşlama türünde türküler, maniler söylenir.
Halk oyunlarında Coşkulu Sesler
Halkoyunlarından birçoğu türkülü ve coşkulu, haykırmalı seslerle oy*nanır. Bu naralar oyuna canlılık ve he*yecan verir, Oyuncular, oyunun hareket ve figürü içinde ister istemez coşkulu sesler çıkarırlar.
Bu coşkulu sesleri sınıflayacak olursak:
Usta oyuncu tarafından nara atılır. Bunun amacı; oyun oyuncu ve se*yirciler arasında uyum olduğunu göstermektir. Oyun daha tesirli ve vurgulu -ae sokulur.
Oyuncunun rahatlama ve coşkusunu dile getiren sesler çıkarılır.
Bazı ses ve naralarda yörenin kül*türel özelliğini belirlemek için çıkarılır.
Değişik oyuna geçişte veya figüre geçişte komut niteliğinde sesler çı*karılır. Müziğin aniden kesilmesi anın*da oyuncuların söylediği türkü ya da oyuna ritirn sağlayan haykırışlar da var*dır.
Oyuncular oyuna kendilerini öyle kaptırırlar ki oyunu İçten oynarlar. Çıkarılan sesler kadın ve erkek oyun*larında ayrı ayrıdır. Bir kaç örnek verelim:
- Vah! Ahi Ah ah ! Efeler hey! Peyi Uy uy! Uy! Ha ha! hal Hoppa! Hey! Hey! Hey! Heyyt! Hop! Hop! Hop! Haaydaa! 
oyun çeşitler! 
1- Yozgat Ağırlaması
2- Pobbİli
3- Tem İrağa
4- Yoreli Gelin
5- Çiçek Halayı 6-Şeker Oğlan
7- Gıyılı
8- Cemo
9- Sallangel
10- Çegirge 11-Karafili
12-Kızlar Halayı
13-Dello
14 Ardıç Halayı
15- Bitlis 
16- Camuz Halayı
17- Aynalı Gelin (Kamalı) 
18-Tekkenin Saytrı
Diğer Kadın Halayları
Burçak Tarlası
Cenderme
Vıy vıy
Lolî
Çemberim
Sinsin
Kunduralırn
Darini Halime
Asmalarda üzüm Keçeci Baba
Diğer Erkek Oyunları
Topal kız 
Kartal 
Karabit 
Aşırtma 
Üç Ayak 
Koç eri 
Singin 
Türkülerimiz 
Bozuk Yaylası, halk türküleri ba*kımından çok zengindir. Bu türküler kimi zaman, sazla, defle, kimi zaman da davul zurnayla çalınarak söylenir. Bu türkülerde; Türk milletinin fertlerinin geçmişten geleceğe uzanan hayat, sevgisi, hasreti sevinci, üzüntüsü ve bütünüyle tarihi vardır. Bozok, Oğuz yaylası olalıdan beri Türk'ün öz yü*reğinde tüterde tüter. Bu türkülerin ba*şında "Sürmeli" türküsü gelir. 
Yazar ihsan Kurt Yozgat Türküleri hakkında şunları söylüyor: "Türkçe yankılanan bir bağlamanın tellerinde ezik bir türkünün yoğunluğu sarar ha*vayı. Hava bu türküde nefes alır, bu türküyü üfler yüreğimize. 
Seher öncesinde çiselerie ıslanan çıplak ayakların gidişi meçhule değil. Yolculuğun grubu var çağlayanlara. Şü*kürle başlayıp, şükürde kalmayan şa*dırvan sularıyla akan bir rahmet... Bu zengin rahmet içinde bir kurtuluşun alnı daldırılır seccade ırmağına, seccade ırmağında yıkanır alınlar. Bu ırmakta dikilir kurtuluşun direği. Bu ırmakta tu*tuşur sevda yüreği. Bozlaktan bu ır*mağa dökülür duygular. Bu ırmak alır götürür mü, alır tüketir mi bilinmez. Her bozlak duyuşumda bu duygular din*mez,"
Yozgat türküleri; sevda yüklü, ıs*tırap dolu ve bir kısmı da mânâ iti*bariyle hicvedici ve zengindir.
Oyuncuların Dikkat Edecekleri Hususlar
Eller küçük parmaklardan tutulur, yandan aşağıya sarkıtılır.
Kollar ve eller kenetlenir. Bir oyuncunun sağ kolu, diğer oyuncunun sol koluyla geçirilerek kenetleme yapılır.
Kollar dirsekten kırık vaziyette göğüs hizasında tutulur.
Kollar açık, eller baş hizasından yukarı kaldırılır ve serçe parmaklardan tutulur.
Ortadaki oyuncunun belinden sağ el, sağ taraftaki ikinci oyuncunun sol elini, sol el, sol taraftaki ikinci oyuncunun sağ elini tutar.
Oyuncular yan yana sıralı ve dik bir vaziyette dururlar, iki bölümde oynanan oyunların birinci bölümü ağır, ikinci bölümü hoplatmalı oynanır.
Oyunun başını halaybaşı idare eder. Sağ elinde de işlemeli ipekten mendil bulunur. Oyuncuları çeşitli haykırmalarla coşkulu seslerle idare etmeğe çalışır. Halayın sonunda oynayana "Pöçik" denilir. Bununda sol elinde mendil bulunur. Halaybaşı ve pöçik zaman zaman diğer oyunculardan ayrılarak, serbestçe oynarlar. Oyunlarda bazen sevda ve taşlama türünde türküler, maniler söylenir.
Halkoyunlarmda Coşkulu Sesler
Halkoyunlarından birçoğu türkülü ve coşkulu, haykırmalı seslerle oynanır. Bu naralar oyuna canlılık ve heyecan verir. Oyuncular, oyunun hareket ve figürü içinde ister istemez coşkulu sesler çıkarırlar.
Bu coşkulu sesleri sınıflayacak olursak:
Usta oyuncu (aralından nara atılır. Bunun amacı; oyun oyuncu ve seyirciler arasında uyum olduğunu gös-termekdir. Oyun daha tesirli ve vurgulu hale sokulur.
Oyuncunun rahatlama ve coşkusunu dile getiren sesler çıkarılır.
Bazı ses ve naralarda yörenin kültürel özelliğini belirlemek içirt çıkarılır.
Değişik oyuna geçişte veya figüre geçişte komut niteliğinde sesler çıkarılır. Müziğin aniden kesilmesi anında oyuncuların söylediği türkü ya da oyuna ritrn sağlayan haykırışlar da vardır.
Oyuncular oyuna kendilerini öyle kaptırırlar ki oyunu içten oynarlar. Çıkarılan sesler kadın ve erkek oyunlarında ayrı ayrıdır. Bir kaç örnek verelim:
- Vah! Ahi Ah ah l Efeler hey! Pey! Uy uy! Uy! Ha ha! ha! Hoppa! Hey! Hey! Hey! Heyyt! Hop! Hop! Hop! Haaydaal
OYUN ÇEŞİTLERİ
1- Yozgat Ağırlaması
2- Pobbili
3- Tem İrağa
4- Yöreli Gelin
5- Çiçek Halayı
6- Şeker Oğlan
7- Gıytlı
8- Cemo
9- SaÜangel 10-Çegirge 11-Karafili
12-Kızlar Halayı
13- Dello
14 Ardıç Halayı
15- Bitlis
16-Carnuz Halayı
17- Aynalı Gelin (Kamalı)
18-Tekkenin Bayın
Diğer Kadın Halayları
Burçak Tarlası
Cenderme
Vıy vıy
Loli
Çemberim
Sinsin
Kunduralım
Darini Halime
Asmalarda üzüm Keçeci Baba
Diğer Erkek Oyunları
Topalkız
Kartal
Karabil
Aşırtma
Üç Ayak
Koçeri
Sinsi
n

 

yozgat.org.tr

 

183
0
0
Bumerang - Yazarkafe
Yorum Yaz